دوران دبستان براي كودكان دوران پرجنب و جوشي بشمار مي رود. به همين ميزان، صدمات وارده به سر و صورت كودكان زياد است. عواملي نظير زمين خوردن،‌ورزش، سقوط از پله، ضربه به دهان هنگام آب خوردن از شير آب ..... سبب وارد شدن آسيب سر و صورت مي گردد.

از صدمات وارده به ناحيه سر و صورت، وارد آمدن ضربه به دندانهاي كودكان بسيار شايع تر است. در تمام سنين ضربه در پسرها شايع تر از دخترها مي باشد. عواملي مثل جلو زده بودن دندانهاي بالا و باز بودن لب ها هم اين امر را تشديد مي كند.

شكستن اجسام سخت

از جمله آسيب هاي موجود، وارد آمدن فشار زياد به دندان،‌هنگام شكستن پسته، فندق و ... با دندان مي باشد. در صورت شكستن دندان پس از اعمال فشار زياد روي آن،‌حتماً بايد جهت درمان كودك را به دندانپزشك ارجاع داده و منتظر درد گرفتن دندان كودك نباشيم.

ضربه

گاهي در اثر ضربه هاي خارجي، لبه دندان شكستگي پيدا مي كند. شكستگي لبه دندان هر اندازه كه باشد. لازم است جهت ترميم دندان، كودك را نزد دندانپزشك فرستاد. زيرا بر اثر باز شدن عاج دندان به تدريح مواد آلوده كننده وارد مغز دندان شده و حيات دندان را به خطر مي اندازد.

جابجايي دندان

در موارد شديدتر ممكن است دندان دچار لقي شده، يا به داخل استخوان فك فرو رفته، و يا از جاي خود بيرون زده باشد. در مواردي لثه دچار پارگي و خونريزي مي شود،‌و يا در قسمتي از دهان كبودي ايجاد مي شود.  

    

گاهي شدت ضربه به حدي است كه علاوه بر دندانها، استخوان فك نيز دچار شكستگي مي شود. در همه اين موارد بايد كودك را سريعاً به نزد دندانپزشك برد.

يكي از مسايلي كه در هنگام ضربه به دندانها رخ مي دهد،‌ بيرون افتادن دندان از دهان است. در اين مواقع حفظ دندان دايمي كودك بستگي به اقدامات صحيحي دارد كه بلافاصله پس از بيرون افتادن دندان انجام مي دهيم. متأسفانه تا كنون تعداد زيادي از دندانهاي دايمي كودكان در اثر ناآشنايي به اين امر از دست رفته است.


 
      دندان را پيدا كنيد. براي برداشتن دندان، آن را از ناحيه تاج بگيريد و به ريشه دندان دست نزنيد. دندان را با فشار ملايم آب ولرم بشوييد. براي شستن دندان روي ريشه نبايد دست يا پارچه كشيده شود. در غير اين صورت الياف نگهدارنده دندان آسيب مي بيند.


اگر محل دندان صدمه زيادي نديده ، مثلاً فك نشكسته يا لثه پاره نشده باشد، دندان را در حفره خود قرار دهيد. براي اين كار دقت نماييد سطوح خارجي و داخلي دندان بطور صحيح قرار گيرد. سطح خارجي و داخلي دندان صاف و سطح داخلي يا زباني گود مي باشد. براي تشخيص مي توانيد از شكل دندانهاي مجاور استفاده كنيد. در هنگام جاگذاري از دستكاري محل دندان بطور جدي خودداري كنيد.
پس از اينكه دندان را در محل خود قرار داديد،‌با انگشت و به ملايمت لبه هاي لثه را فشار داده و تكه اي گاز يا پارچه تميز مرطوب روي دندان قرار دهيد. سپس از كودك بخواهيد كه با فشار دادن دندانهاي خود، آن را نگه دارد.
در صورتي كه قادر به قراردادن دندان در محل خود نيستيد، دندان را در يك ليوان شير با آب جوشيده سرد شده قرار دهيد. در صورت عدم دسترسي از آب معمولي استفاده كنيد همچنين مي توان دندان را در دستمال تميز مرطوبي قرار داد. مهم اين است كه دندان به هيچ وجه در محيط خشك نگهداري نشود.

كودك را هرچه سريعتر به نزد دندانپزشك برده تا دندان را پس از جاگذاري، ‌به دندانهاي ديگر ثابت كرده و سپس چندين ماه تحت مراقبت قرار مي دهد.

هر چه زمان بيرون بودن دندان از دهان كمتر باشد و دندان در اين مدت مرطوب بماند، در نتيجه درمان رضايت بخش تر است و دندان مي تواند دوباره در جاي خود محكم شود. بنابراين با مراجعه هرچه زودتر، حتي الامكان در فاصله زماني كمتر از نيم ساعت، احتمال پيوند دوباره دندان با استخوان(‌توسط الياف دور دندان ) ‌بيشتر مي شود.


 
      دندان درد علل مختلفي دارد كه شايعترين آنها پوسيدگي دندان مي باشد،‌اگر پوسيدگي به موقع برداشته و دندان ترميم نشود، ميكروبها و يا سموم آنها به مغز دندان و سپس ريشه دندان و بافت نگهدارنده اطراف دندان مي رسند و در نهايت منجر به ايجاد آبسه مي گردند.

        


آبسه دندان برجستگي متورم و قرمز رنگي در ناحيه اطراف ريشه دندان است كه معمولاً دردناك مي باشد.

عفونت هاي دنداني علاوه بر درد و ناراحتي كه براي كودك ايجاد مي كند،‌به علت كاهش مصرف غذا توسط كودك باعث سوء تغذيه در او مي گردد.

پيشگيري و درمان زود هنگام پوسيدگي دندان،‌بخصوص در افرادي كه سابقه بيماري قلبي مادرزادي، تب روماتيسمي، پائين بودن مقاومت بدن در برابر عفونت و عقب افتادگي ذهني و جسمي دارند، اهميت بسزايي دارد. بنابراين لازم است كودكاني كه دچار پوسيدگي دندان ، دندان درد و ... هستند را در اسرع وقت به نزد دندان پزشك فرستاد. ايجاد آمادگي رواني در دانش آموزان براي مراجعه به دندانپزشك، به ويژه توسط معلم در محيط مدرسه، بسيار سودمند مي باشد.


 
      يك عادت شايع در بين افراد است كه در هرسني ديده مي‌شود. گاز گرفتن گونه در مخاط داخل دهان در ناحيه تحت آسيب، ايجاد تغييراتي مي‌نمايد و پلاكهاي سفيد رنگ كمي برجسته‌اي بطور گسترده و منتشر ناحيه را مي‌پوشاند. تداوم عمل گاز گرفتن گونه ممكن است منجر به مركزي و نهايتاً ايجاد زخم در ناحيه شود. ضايعه ممكن است يكطرفه يا دو طرفه باشد. هم در زنان و هم در مردان بطور يكسان ديده مي‌شود و معمولاً حاكي از يك عادت عصبي است. گرچه تمايلي به بدخيمي در اين ضايعه وجود ندارد، بيمار بايد از تغييرات داخل دهان خود آگاه باشد و احتمال وجود عفونت قارچي در اين ناحيه رد شود. درمان خاصي احتياج ندارد، ولي بهر حال بهتر است بيمار تشويق شود تااين عادت را ترك كند..

گاز گرفتگي زبان و گونه در كودكان پس از انجام درمانهاي دندانپزشكي توام با بي‌حسي.
والدين كودكاني كه در مطب دندانپزشكي بي‌حسي موضعي دريافت مي‌دارند، بايد آگاه باشند كه بافت نرم در ناحيه تزريق، براي يك ساعت يا بيشتر بي‌حس خواهد بود. اين كودكان بايد به دقت تحت نظر باشند تا نتوانند سهواً و عمداً اين بافت را گاز بگيرند. كودكاني كه بي‌حسي فك پايين را براي اعمال ترميمي معمولي دريافت مي دارند، ممكن است لب، زبان يا سطح داخل گونه را گاز بگيرند. گاهي اوقات والدين يك يا دو ساعت بعد از ملاقات دندانپزشكي به مطب تلفن مي‌كنند تا آسيب وارده به مخاط دهان كودكشان را اظهار دارند. اگر اين حادثه در طي ملاقات دندانپزشكي روي داده باشد، والدين ممكن است شگفت زده شوند. در تمام موارد كودك ناحيه را جويده است و در نتيجه 24 ساعت بعد در محل زخمي وجود خواهد داشت. معمولاً والدين تصور مي‌كنند كه علت اين زخم، بروز عفونت ناشي از كار دندانپزشك و يا وسايل غير استريل مطب است كه كاملاً اشتباه است و فقط نتيجه عدم مراقبت از كودك در زمان بي‌حس بودن لب و زبان، پس از درمان دندانپزشكي مي‌باشد. با اين حال، كودك بايد در 24 ساعت اول ديده شود. دهانشويه آب نمك وسرم در تميز نگهداشتن ناحيه كمك خواهدكرد.


 
      هنگامي كه فرزند شما نياز به مراقبتهاي فوري دندانپزشكي داشته باشد، دندانپزشك اطفال شما قادر به كمك خواهد بود. لطفاً شماره تلفن وي را براي مواقع ضروري و اورژانسي در دسترس داشته باشيد.

در مواقع بيرون افتادن دندان شيري به دنبال ضربه، والدين چه كاري مي‌توانندانجام دهند؟
در اسرع وقت بايد با دندانپزشك تماس گرفته شود.

در مواقعي كه دندان دائمي در اثر ضربه بيرون افتاد، چكار بايد كرد؟
دندان بيرون افتاده را پيدا كرده و سريعاً با آب سرد بشوئيد(آن را نسابيد و به آن مواد پاك كننده نزنيد و فقط از آب استفاده كنيد)توسط يك تكه گاز تميز و يا پارچه خيس آن را گرفته و در جاي خود در دهان قرار دهيد و با فشار ملايمي آن را به جاي خود هدايت كنيد. اگر نتوانستيد اين عمل را انجام دهيد، دندان را در داخل ظرف تميزي محتوي آب دهان، آب، شير و يا سرم نمكي قرار داده و يا در دهان نگهداريد و سريعاً به دندانپزشك مراجعه كنيد. در صورتي كه خارج از اوقات كاري مطب اين اتفاق افتاد درنگ نكرده و تلفن او را پيدا كنيد. هرچه شما سريع‌ترعمل كنيد شانس حفظ و بقاي دندان بيشتر خواهد شد.

هنگامي كه قسمتي از دندان شكسته شود چه بايد كرد؟
فوراً با دندانپزشك اطفال تماس بگيريد. اگر سريع عمل كنيد مي توانيد دندان را حفظ نموده و از عفونت عصب و نياز به درمانهاي دندانپزشكي سخت‌تر در آينده جلوگيري نمائيد. در اين مواقع دهان را با آب شستشو داده و براي جلوگيري از تورم كمپرس سرد نمائيد. اگر توانستيدقطعه شكسته شده را پيداكنيد و آن را با خود به مطب دندانپزشكي ببريد.

هنگامي كه ضربه محكمي به سر وارد شد و يا فك شكست، تكليف چيست؟
دراين مواقع سريعاً به اورژانس بيمارستان محل مراجعه كنيد. يك ضربه به سر مي‌تواند ادامه زندگي را تهديد نمايد.

در مواقعي كه كودك دندان درد دارد چه بايد كرد؟
با مطب دندانپزشكي تماس گرفته و يا بدون گرفتن وقت قبلي به آنجا مراجعه كنيد. براي راحتي فرزندتان مي‌توانيد دهان را با آب شستشو داده و كمپرس سرد كنيد،از گذاشتن كمپرس گرم در موضع و يا قرص‌هاي مسكن بر دندان متألم خودداري كنيد.

چگونه مي توان از ايراد صدمات به دندان جلوگيري كرد؟
- به هنگام ورزش مي‌توان از گاردهاي لاستيكي دندانها استفاده كرد.
- براي نگهداري كودكان در اتومبيل از صندليهاي مخصوص استفاده كنيد.
- مراقب كودكان از بابت سقوط، افتادن و غلتيدن بر اشياء و نيز آسيبهاي الكتريكي باشيد.
- با معاينات منظم دندانپزشكي و مراقبت‌هاي پيشگيري كننده، فرزندتان را در مقابل دندان دردهاي غافل گير كننده، محافظت كنيد.
- در انتخاب اسباب بازي موارد ايمني را حتماً مدنظر داشته باشيد.


<< صفحه قبل

بازگشت به صفحه مطالب پزشکي