موارد
مصرف: فلورسئين به صورتموضعي براي اندازهگيري فشار سطحمحدب چشم، پيدا
كردن ضايعات سطحچشم، تعيين محل زخم و اجسام خارجيدر چشم و قرار دادن لنز
سخت به كارميرود. همچنين بصورت تزريق داخلوريدي و به عنوان ماده كمكي
درآنژيوگرافي شبكيه چشم، ارزيابي عروقعنبيه، تشخيص بافتهاي مرده
وتومورهاي مختلف چشم، تعيين زمانگردش خون چشم و مشاهده جريان مايعداخل
چشم مصرف ميشود.
مكانيسم اثر: وقتي بطور موضعي بر رويچشم استفاده
شود، مناطق خراشيده يازخمي قرنيه و مايعات چشمي را رنگيميكند. ضايعات در
نور معمولي سبز ودرنور آبي زرد روشن به نظر ميرسد.اجسام خارجي در چشم كه
توسط بافتپوشيده نشده باشند توسط يك حلقهسبزرنگ مشخص ميشوند.
موارد
منع مصرف: در صورت حساسيتبه فلوروسئين يا هر يك از اجزاء فرآوردهو يا
همراه با عدسيهاي تماسي نرم نبايدمصرف شود.
هشدارها: 1 ـ اين دارو در افرادي
كه
داراي حساسيتها و آلرژي شديد
بوده
و يا
آسم دارند بايد با احتياط مصرف
گردد
وهميشه درابتدا بامقاديركم آزمايششود.
2 ـ
اين دارو عدسيهاي تماسي نرم، پوستو البسه را رنگي
ميكند.
3 ـ
در صورت تزريق داخل وريدي،وسايل لازم براي احياء (اپينفرين1000:1،
آنتيهيستامينها، استروئيدها،آمينوفيلين تزريقي و اكسيژن) بايد دردسترس باشد.
در صورت بروز حساسيتمصرف دارو رابايد قطع كرد.
عوارض جانبي: بامصرف اين دارو، گاهياوقات تهوع
و سردرد، ناراحتي گوارشي،استفراغ و گاهي علائم حساسيت مانندكاهش فشارخون،
ايست قلبي و ايسكمي ويا كهير غولآسا مشاهده ميگردد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ اگر محلول حاويرسوب بود، از مصرف آن خودداري
شود.
2 ـ
بعد از مصرف اين فرآورده، رنگ ادرار(به مدت 24-36 ساعت) به زرد روشنتغيير
مينمايد.
3 ـ
وقتي فلوروسئين استفاده شد، چشم رابايد با سرم نمكي استريل شستشو داد
وحداقل يك ساعت از گذاشن مجدد عدسيتماسي خودداري شود.
4 ـ
در هنگام تزريق بايد از هر گونه نشتعروقي جلوگيري كرد، زيرا نشت
عروقيفلوروسئين موجب ضايعات بافتي و دردشديد در بازو
ميشود.
مقدار
مصرف: به صورت موضعي درموضع بر روي يك استريپ كه توسط آباستريل خيس
شده و بر روي ملتحمه جشمقرار داده شده است چكانده ميشود وسپس استريپ را
برداشته و بيمار چندينبار پلك ميزند.
بهصورت تزريقي در بزرگسالان500-750 ميليگرم و در
كودكان مقدار7/5mg/kg
بسرعت در وريد ساعد
تزريقميشود.
اشكال دارويي:
Injection: 10%
Strip:
1mg/strip
موارد
مصرف: ايوهگزول از راه داخلنخاعي براي ميلوگرافي سينه، سرويكس
ولومباروتوموگرافي كامپيوتري; از راهداخل عروقي
برايآنژيوكارديوگرافي،ونوگرافي، اوروگرافي دفعي، توموگرافيكامپيوتري مغز و
بدن; از راه داخلمجرابراي پانكراتوگرافي برگشتي،كولانژيوپانكراتوگرافي
برگشتي; و از راهداخل مايعسينوويال برايآرتروگرافيمفصل
مصرفميشود.
مكانيسم اثر: ايوهگزول يك تركيبغيريونيزه آلييد
ميباشد. تركيبات آلي يددر هنگام عبور از مجاري مختلف بدن باجذب اشعه
X باعث تشخيص ساختار بافتموردنظر ميشوند. شدت جذب
اشعه بهغلظت يد بستگي دارد.
فارماكوكينتيك: وقتي داخل نخاعي تزريقميشود، به
سرعت در قسمتهاي مختلفمغز توزيع ميشود كه در بيماران نرمالظرف چند ساعت
به داخل خون ميرود وحذف ميشود. در داخل عروق به سرعتدر مايعات خارج
سلولي توزيع ميشود،اما در جائي رسوب نميكند. ضمن از اينطريق از سد خوني ـ
مغزي عبور نميكند،گرچه در تومورهاي مغزي به دليل از بينرفتن سد خوني ـ
مغزي در محل تومورتوزيع ميگردد و نيمه عمر دارو تقريب 2ساعت (در صورت سلامت كليه)
ميباشد.
موارد
منع مصرف: در صورت وجودحساسيت به تركيبات حاوي يد، سابقهآسم يا آلرژي،
دهيدراتاسيون اين دارو رانبايد از هيچكدام از راههاي مصرف
تجويزنمود.
همچنين براي هر يك از راهها موارد منعمصرف بطور
اختصاصي در زير ذكر شدهاست: خونريزي زير عنكبوتيه، سابقهصرع، بيماريهاي
عفونت، بيماري مولتيپلاسكلروزيس (از راه داخل نخاعي);پركاري غده تيروئيد،
فئوكروموسيتوما،كم خوني داسي شكل (از راه داخلعروقي); نارسائي قلبي و
افزايش فشارخون ريوي (براي آنژيوكارديوگرافي);آرترواسكلروز پيشرفته، فشار
خونشديد، كهولت سن، ترومبوزيس،هموسيستينوريا (براي آرتريوگرافي مغز);بيماري
برگر، ايسكمي شديد (برايآرتريوگرافي محيطي); آنوري، ديابتقندي (براي
اوروگرافي دفعي); عفونتمجاور مفصل مورد نظر (براي پرتونگارياز
مفصل)
هشدارها: 1 ـ احتمال بروز دهيدراتاسيوندر اطفال
وجود دارد. در اطفالي كهكمادراري، زياديادرار و يا ديابت دارند،اين مشكل
بيشتر ديده ميشود.
2 ـ
احتمال بروز نارسائي كليوي دربيماران سالخورده وجود دارد.
3 ـ
اين دارو در بيماران مبتلا بهفئوكروموسيتوم ممكن است باعث تشديدحمله فشار
خون گردد.
عوارض جانبي: عوارض جانبي معمولا بهغلظت دارو،
ويسكوزيته، ميزان و سرعتتجويز بستگي دارد. معمولا عوارضايوهگزول مانند بقيه
تركيبات حاجب يددارغيريونيزه كمتر از انواع يونيزه آن است.احتمال بروز
ترومبوآمبولي منجر بهانفاركتوس ميوكارد وجود دارد. در افرادمبتلابه
دهيدراتاسيون، سردرد دامنهدارممكن است پس از تزريق داخل
نحاعيبروزنمايد.
عوارض جانبي شايع شامل سردرد شديد،كمردرد، سختي
گردن، تهوع و سرگيجهميباشد. در تزريق داخل نخاعي، التهابغير عفوني مننژ،
گيجي، درد عصبسياتيك، درد درناحيه پشت و درد و تورممفصل مشاهده
ميشود.
تداخل هاي دارويي: مصرف همزمان ايندارو با
داروهاي ضدافسردگي سه حلقهايو يا مهار كننده منوآمينواكسيداز باعثافزايش
اثرآنها ميشود. تجويز داخلنخاعي اين دارو براي بيماري كه فنوتيازينمصرف
ميكند، ممكن است باعث بروزحملات صرعي گردد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ اين دارو در افراديكه به پنيسيلين حساسيت دارند با
احتياطمصرف گردد.
2 ـ
به منظور جلوگيري از دهيدراتاسيون،بايد قبل از آزمايش به مقدار كافي
مايعاتبه بيمار داده شود.
3 ـ
دو ساعت قبل از آزمايش بيمار بايد ازخوردن خودداري كند، فقط ميتوان درصورت
لزوم از مايعات استفاده كرد.
4 ـ
پس از مصرف اين دارو احتمال
بروز
تداخل در آزمايش تيروئيد وجوددارد.
5 ـ
سعي شود كه پس از مصرف دارو ازتحرك زياد بيمار جلوگيري شود.
مقدار
مصرف:
داخل
عروقي: براي ميلوگرافي بسته بهناحيه تزريق در حدود 6-17 ميليليترمحلول
دارو حاوي 240-300mg/ml
يدمصرف ميشود. براي
آنژيوكارديوگرافي20-75 ميليليتر محلول دارو حاوي350mg/ml يد به طور يكجا تزريقميگردد. براي آرتروگرافي
انتخابيكرونري 3-14 ميليليتر محلول داروحاوي 350mg/ml استفاده ميشود. برايآنژيوگرافي 4-45 ميليليتر از
محلول داروحاوي 40mg/ml
(بسته به عضو موردنظر)
مصرف ميشود. براي اوروگرافيدفعي معادل 200-350mg/kg وزن بدنمحلول دارو حاوي 300-350mg/ml يداستفاده ميشود. براي CT مغز 120-250ميلي ليتر محلول دارو حاوي
240mg/ml يدو براي CTبدن 50-200 ميلي ليتر محلولدارو حاوي
300mg/ml يد مصرف ميشود.
داخل
مجرا: براي پانكراتوگرافي وكولانژيوگرافي برگشتي 10-50 ميليليتراز محلول دارو
حاوي 240mg/ml استفادهميگردد.
داخل
مايع سينوويال: براي پرتونگاري ازمفصل 0/5-15 ميليليتر بسته به مفصلمورد
نظر از محلول دارو حاوي240mg/ml يد مصرف ميشود.
در
كودكان ميزان مصرف دارو بر اساسسن كودك و با نظر پزشك تعيين
ميگردد.
اشكال دارويي:
حاوي
Injection:(10, 20, 50, 100, 200ml)240mgI/ml
حاوي
Injection:(10, 20, 50, 100,
200ml)300mgI/ml
حاوي
Injection:(10, 20, 50, 100,
200ml)350mgI/ml
موارد
مصرف: اين دارو بهعنوان دارويتشخيصي در بيماريهاي عروقي، اختلالاتمجاري
صفراوي، اختلالات مغزي،اختلالات وريد باب يا وريد طحال واختلالات مجاري
ادرار مصرف ميشود.همچنين بهعنوان ماده حاجب در تشخيصبيماريهاي مفصل و
ديسك، افزايش دهندهكنتراست در مقطعنگاري كامپيوتري ازبدن، اختلالاتگوارشي
و بيماريهايقلبياستفاده ميشود.
مكانيسم اثر: تركيبات آلي يد در هنگام عبوراز
مجاري مختلف بدن با جذب اشعه Xباعث تشخيص ساختار بافت موردنظرميشوند. شدت جذب
اشعه به غلظت يدبستگي دارد.
فارماكوكينتيك: اين دارو بهمقدار كمي ازمجراي
گوارشي جذب ميشود. بعدازتزريق بينمهرهاي، داخل مفصلي، داخلعضلاني يا
داخل طحال به سرعت جذبشده و پساز تزريق وريدي در عروقبهسرعت در مايعات
بينسلولي توزيعميگردد. اتصال آنبه پروتئينهاي پلاسماكماست و در صورت
عملكرد طبيعي كليه،نيمه عمر پلاسمائي آن 30-60 دقيقهميباشد. دفع دارو از
طريق كليه است.
موارد
منع مصرف: در موارد سابقهحساسيت مفرط به يد يا مواد حاجب يددار،براي
ميلوگرافي، براي آنژيوگرافي مغزييا توموگرافي كامپيوتري مغز در بيمارانمبتلا
به خونريزي زير عنكبوتيه و برايهيستروسالپنژگرافي در حضور عفونت ياالتهاب
حفره لگني، هنگام خونريزيقاعدگي و بارداري از اين دارو نبايداستفاده
كرد.
هشدارها: 1 ـ با مصرف دياتريزواتمگلومين تزريقي
به خصوص در صورتتزريقهاي مكرر، احتمال بروز تشنج درشيرخواران وجود
دارد.
2 ـ
به علت اثر اسموتيك اين داروها در دفعو از دست رفتن آب بدن از طريق
ادرار، درشيرخواران، خردسالان يا بيمارانسالخورده، به خصوص در صورت
ابتلايبه پرادراري، كم ادراري، ديابت يا كاهشقبلي آب بدن ممكن است بدتر
شود.
3 ـ
در صورت وجود تصلب شرائينمغزي، افزايش فشار داخل جمجمه،ضايعات اوليه يا
متاستاتيك مغز با احتياطمصرف گردد.
عوارض جانبي: عوارض جانبي معمولا بهغلظت دارو،
ويسكوزيته، ميزان و سرعتتجويز بستگي دارد. بدليل مقادير كم يدموجود در
فرآورده يا آزاد شده از آنممكن است موجب پركاري غده تيروئيدگردد. در صورت
تزريق اين دارو با غلظت60% در داخل فضاي زير عنكبوتيه ممكناست تشنج و مرگ
بروز كند. بروزنارسائي حاد كليوي پس از تزريق داخلعروقي دياتريزوات در طول
پرتونگاريدفعي از مجاري ادراري به خصوص دربيماران مبتلا به آسيب كليوي
ناشي ازبيماريهاي ديگر گزارش شده
است. ضعفشديدو غيرعادي ناشي از كاهش فشارخون، خسخس يا اشكال در
تنفس،احساس گرمي و برافروختگي غيرعاديپوست، تهوع و استفراغ، طعم
فلزي،سرگيجه، سردرد، التهاب بيني، سرفه،خارش، اختلال بينائي، عطسه، بزرگي
غددبزاقي، كاهش يا افزايش ضربان قلب،اختلالات ECG، آريتمي قلبي، شوك وايست
قلبي از عوارض عمومي نسبتا شايعهستند. از عوارض موضعي ميتوان ازدردو آسيب
بافتي در ناحيه تزريق،ترومبوفلبيت، ترومبوزيس، اسپاسموريدي و آمبوليسم نام
برد.
تداخل هاي دارويي: تركيباتي كه برايپرتونگاري
از كيسه صفرا مصرفميشوند در صورتي كه همزمان يا مدتكوتاهي بعداز تزريق
وريديدياتريزوآتها مصرف شوند، ممكن استخطر بروزمسموميت كليه را افزايش
دهند.مصرف همزمان با داروهاي تنگ كنندهعروق ميتواند خطرات بروز اثرات
عصبياين دارو را افزايش دهد.
مصرف
تركيبات حاجب يددار ممكن استبا تستهاي عملكرد تيروئيد، آزمايشاتانعقاد خون و
بعضي از تستهاي خاصادرار تداخل داشته باشد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ در ميلوگرافي يامعاينه كيستها يا سينوسهاي پشتي كهممكن
است با فضاي زير عنكبوتيه مرتبطباشند، استفاده از اين مواد حاجب
توصيهنميشود.
2 ـ
براي جلوگيري از آسپيراسيونمحتويات معده، پيش از انجام آزمون غذامصرف
نشود، اما خوردن مايعات رقيقمنعي ندارد.
3 ـ
براي بيماران آسمييا افراد با سابقهآلرژي، بيماران مبتلابه
نارسائيكليويياكبدي و بيماران مستعدبه ابتلاء بهنارسائي كليوي با احتياط
مصرف شود.
4 ـ
قبل از تجويز مقدار اصلي، تزريق داخلوريدي 0/5-1 ميلي ليتر از فرآورده
بهمنظور تست حساسيت توصيه ميشود.اگرچه وسايل لازم براي جلوگيري
ازواكنشهاي حساسيتي بايد در دسترسباشند.
5 ـ
در افراد خيلي جوان يا پير و بيمارانناتوان، بيماران مبتلا به فشارخون
بالا،بيماري قلبي پيشرفته، فئوكوموسيتوم،كمخوني داسيشكل و پركاري
غدهتيروئيد، احتمال بروز عوارض جانبيافزايش ميدهد.
مقدار
مصرف: در بزرگسالان برايپرتونگاري از مجراي گوارشي مقدار30-90 ميليليتر
بصورت خوراكي ويامقدار 240 ميليليتر از محلول 76% ازراهمقعدي مصرف ميشود.
برايتصويربرداري از بدن (CT)
240 ميليليترمحلول رقيق
شده 15-30 دقيقه قبلازآزمايش مصرف ميشود. محلولرقيقشده را ميتوان از
حلكردن 25ميليليتر آن در يكليتر آب آشاميدنيبهدست آورد. مقدار مصرف آن
برايپرتونگاري از مجراي گوارشي در كودكانتا سن 5 سال مقدار 30 ميليليتر و
دركودكان 5-10 سال مقدار 60 ميليليتر
به
صورت خوراكي است. براي پرتونگارياز قلب و عروق مقدار 30-50 ميلي
ليتر
از
محلول 76% ازطريق كاتتر بسرعت طي1-2 ثانيه در يك وريد بزرگ محيطي
و
يا در
حفرات قلب يا عروق بزرگ مرتبطتزريق ميشود. در آنژيوگرافي
مغز
براي
نمايان ساختن عروق مغزي، مقدار10 ميليليتر از محلول 60% به وسيلهجراحي در
شريان سبات اصلي تزريقميشود.
براي
پرتونگاري از آئورت مقدار
15-40
ميلي ليتر از محلول 76% از طريقكاتتر برگشتي به صورت يكجا تزريقميشود. در
پرتونگاري انتخابي ازشريانهاي كليوي، مقدار 5-10 ميلي ليتر ازمحلول 76% از
طريق كاتتر در شريانكليوي تزريق ميشود و در صورت نيازاين مقدار تكرار
ميگردد. در ساير
موارد
از محلول 76% با نظر پزشكاستفاده گردد. مقدار مصرف دارو دركودكان نيز با توجه
به وزن بدن با نظرپزشك تعيين ميگردد.
اشكال دارويي:
Injection: 76%, 60% (MeglumineDiatrzoate + Sodium
Diatrzoate)
Oral
Solution: 40% (400 mg/ml)(Meglumine Diatrzoate +
SodiumDiatrzoate)