موارد
مصرف: تركيب ديفنوكسيلات وآتروپين بهصورت كمكي در درمانعلامتي اسهالهاي
مزمن و حاد و همچنينكوليت اولسرز خفيف و مزمن
مصرفميشود.
مكانيسم اثر: ديفنوكسيلات احتمالابهصورت موضعي و
مركزي باعث مهارحركات دودي روده ميشود. آتروپين كهعمدت بهدليل جلوگيري از سوء
استفادهداروئي بهاين فرآورده اضافه ميگردد،داراي خاصيت ضدموسكاريني
ميباشد.
فارماكوكينتيك: متابوليسم ديفنوكسيلاتكبدي است و
متابوليت اصلي دارو نيزاثري مشابه خود دارو دارد. نيمهعمرديفنوكسيلات 2/5
ساعت و نيمهعمرمتابوليت آن در حدود 12 ساعت است.زمان لازم براي شروع اثر
يك ساعت ومدت اثر آن 4ـ3 ساعت ميباشد. دفع دارواز طريق مدفوع و كليه
است.
موارد
منع مصرف: در اسهال شديد ناشياز كوليت اولسراتيو يا ناشي از
كوليتپسودوممبران نبايد مصرف شود.
هشدارها: 1 ـ كودكان و بيمارانسالخورده، بهضعف
تنفسي ناشي ازديفنوكسيلات حساستر هستند.
2 ـ
در افراد مبتلا بهدهيدراتاسيون و مبتلابهاسهال ناشي از
ميكروارگانيسمهابااحتياط فراوان مصرف ميگردد.
عوارض جانبي: عوارض آن معمولا كم وشامل تاري
ديد، مشكل در دفع ادرار،خشكي پوست و دهان ياتب
ميباشد.
تداخلهاي داروئي: مصرف همزمانباساير داروهاي
اعتيادآور و مضعف CNSخطر اعتياد را افزايش ميدهد. مصرفهمزمان با
داروهاي پائين آورندهفشارخون با اثر تضعيف CNS ميتواند اثرمضعف CNSديفنوكسيلات را افزايشدهد. اثر ضدموسكاريني
آمانتادين،هالوپريدول، فنوتيازينها و پروكائينآميدممكن است اثرات آتروپين
موجود در اينفرآورده را افزايش دهد. مصرف همزمانباداروهاي مهاركننده
مونوآمينواكسيداز (MAO)ممكن است منجر بهبروز ناگهانيبحران زيادي
فشارخون شود.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ در صورت بروزتحريك معده همراه غذا مصرف
شود.
2 ـ
در صورت مصرف طولاني مدت،احتمال وابستگي بهدارو وجود دارد.مصرف طولاني
مدت اين دارو، فقط درصورت بهبود علايم باليني بيماري و زيرنظر پزشك بايد
صورت گيرد.
3 ـ
بهدليل بروز خوابآلودگي يا سرگيجهاز انجام كارهايي كه نيازمند دقت
هستندازجمله رانندگي، خودداري گردد.
مقدار
مصرف:
بزرگسالان: براي شروع 5 ـ 2/5
ميليگرم
(2 ـ
1 قرص) از اين دارو 4ـ3 بار در روز وبهعنوان مقدار نگهدارنده مقدار
2/5ميليگرم 3ـ2 بار در روز برحسب نيازمصرف شود.
كودكان: در كودكان با سن بيش از 12 سالبهمقدار
mg/kg/day 0/4 ـ 0/3 در مقاديرمنقسم تجويز
گردد.
اشكال دارويي:
Tablet:
Diphenoxylate HCI 2.5 mg +Atropine Sulfate 0.025 mg
موارد
مصرف: فاموتيدين در درمانزخمهاي خوشخيم معده و دوازدهه، زخمناشي از
برگشت محتويات معده بهمري وسندروم زولينگر ـ اليسون بهكار
ميرود.
مكانيسم اثر: اين دارو از طريق رقابتباهيستامين
در سطح گيرندههاي H2
درسلولهاي جدارهاي، ترشح
پايهاي اسيدمعده و همچنين تحريك ترشح اسيد توسطغذا، پنتاگاسترين و ساير
محركهاي ترشحاسيدمعده را مهار ميكند.
فارماكوكينتيك: اين دارو بهسرعت وليبهطور ناقص
45 ـ 40 درصد از مجرايگوارش جذب ميگردد و بهميزان كمي دراولين عبور كبدي
خود متابوليزه ميگردد.اتصال دارو بهپروتئينهاي پلاسما كم است.اوج غلظت
سرمي آن طي 2 ساعت پس ازمصرف و طول اثر دارو 12 ـ 10 ساعتميباشد. بيشتر
دارو بهصورت تغييرنيافته از كليه دفع ميگردد.
هشدارها: 1 ـ بيماراني كه بهسايمتيدينعدم تحمل
نشان ميدهند، ممكن است ايندارو را نيز تحمل نكنند.
2 ـ
در صورت وجود عيب كار كبد يا كليه وبا احتياط مصرف شود.
3 ـ
بهطوركلي مصرف داروهاي مسددگيرنده H2 بندرت براي بيش از 8 هفتهضروري است. براي
مصارف طولاني مدتاين داروها مطالعهاي صورت نگرفته
است.
عوارض جانبي: عوارض اين دارو شايعنيست و بيشتر
شامل اسهال، يا يبوستسرگيجه يا سردرد و نفخ شكم
ميباشد.
تداخلهاي داروئي: جذب اين دارو درحضور
آنتياسيدها كاهش مييابد.
با
وجود آنكه رايمنتيدين در مقايسه باسايمتيدين يك مهاركننده ضعيفترآنزيمهاي
كبدي است، با اين وجود درمصرف همزمان ساير داروها با اين داروبايد احتياط
كرد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ كشيدن سيگار موجبكاهش اثر اين دارو
ميشود.
2 ـ
براي بيماران سالخورده يا مبتلا بهنارسايي كبدي يا كليوي ممكن است
بهكاهش مقدار مصرف دارو نياز باشد.
مقدار
مصرف: در زخم خوشخيم معده ودوازدهه 40 ميليگرم هرشب بهمدت 8ـ4هفته
مصرف ميشود. مقدار مصرفنگهدارنده آن 20 ميليگرم در هر شبميباشد. در درمان
عوارض بازگشتمحتويات معده به مري 40ـ20 ميليگرمدوبار در روز براي مدت
12ـ6 هفتهمصرف ميشود. مقدار مصرف نگهدارندهآن 20 ميليگرم دوبار در روز
ميباشد. درسندرم زولينگر ـ اليسون 20 ميليگرم هر 6ساعت تجويز ميشود كه
مقدار مصرف راميتوان تا 800mg/day در مقادير منقسمافزايش داد.
اشكال دارويي:
Film
Coated Tablet: 20 mg
Film
CoatedTablet: 40 mg
موارد
مصرف: اين دارو در اسپاسم گوارشييا ادراري ـ تناسلي، قاعدگي دردناك
همراهبا اسپاسم، اسپاسم حاد، مانند قولنجصفراوي يا كليوي بهكار برده
ميشود.
مكانيسم اثر: اين دارو بهدليل اثرات
ضدموسكاريني، سبب شلشدن عضلات صافاعضاي حفرات شكمي و لگن
ميگردد.
فارماكوكينتيك: بهمقدار كمي از مجرايگوارش جذب
ميشود. طول مدت اثر آنكوتاهتر از آتروپين ميباشد.
موارد
منع مصرف: 1 ـ بهدليل بروزاحتمالي اثر گشادكننده مردمك چشم، ايندارو نبايد
در بيماران مبتلا بهگلوكومتجويز شود.
2 ـ
اين دارو در بيماران مبتلا به پورفيرينبايد مصرف شود.
هشدارها: 1 ـ در افراد سالخورده بابيماريانسداد
مجاري ادرار يا بزرگي پروستاتبااحتياط مصرف شود.
2 ـ
در موارد زير بااحتياط مصرف شود:
تاكيكاردي، نارسائي قلبي، انسداد فلجيروده،
كوليت اولسروز و تنگي پيلور.
عوارض جانبي: بروز خشكي دهان، كاهشموقت تطابق
چشم و گاهي تاكيكاردي ازعوارض جانبي اين دارو هستند.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ در طول مصرف ايندارو، بهدليل احتمال بروز خوابآلودگي
ازرانندگي و كار باابزار و آلاتي كه نيازبههوشياري دارند، خودداري
گردد.
2 ـ
محلول تزريقي اين دارو را ميتوان بامحلولهاي تزريقي دكستروز وكلرورسديم
0/9 درصد مخلوط نمود.
مقدار
مصرف
خوراكي:
بزرگسالان: 20 ميليگرم چهار بار در روزمصرف
ميشود.
كودكان: در كودكان 12ـ6 سال مقدار 10ميليگرم سه
بار در روز تجويز شود.
تزريقي:
مقدار
20 ميليگرم بصورت عضلاني و ياوريدي (در اسپاسم شديد) تزريق ميشودكه در
صورت لزوم پس از نيم ساعت قابلتكرار است.
شياف:
بزرگسالان: روزي 3ـ1 شياف
مصرفميشود.
كودكان: يك شياف در روز
مصرفميگردد.
اشكال دارويي:
Tablet:
10 mg
Suppository: 10 mg
Pediatric Suppository: 7.5 mg
Injection: 20 mg/ml
موارد
مصرف: ايپكا بهعنوان ماده قيآوردر درمان اضطراري مصرف مقادير بيشاز حد
داروها و در درمان مسموميتهاتجويز ميشود.
مكانيسم اثر: اثر ايپكا عمدت ناشي ازآلكالوئيدهاي اصلي
آن يعني امتين وسفالين ميباشد. اين آلكالوئيدها از طريقموضعي سبب تحريك
مخاط معده و ازطريق مركزي سبب تحريك منطقه ماشهايگيرندههاي شيميائي
(CTZ) در بصلالنخاعشده و سبب بروز استفراغ
ميگردند.
فارماكوكينتيك: اثر دارو پس از 30 ـ 20دقيقه شروع
ميشود. طول مدت اثر دارو30ـ 25 دقيقه ميباشد. دارو بهآهستگي ازبدن دفع
ميگردد بهطوريكه تا 60 روز پساز مصرف آن را در ادرار ميتوانتشخيص
داد.
موارد
منع مصرف: 1 ـ اين فرآورده درمسموميت با مواد خورنده قوي (ماننداسيدها با
قلياييها) و نيز مسموميت با موادنفتي نبايد مصرف شود.
2 ـ
از مصرف اين فرآورده در مواردي كهاحتمال آسپيراسيون محتويات معدهوجود
دارد، مانند اغما يا عدم هوشياريبيمار، و نيز در صورت شوك احتمال بروزتشنج و
بيماري قلبي عروقي بايد خودداريكرد.
هشدارها: 1 ـ در مواردي كه احتمالآسپيراسيون وجود
دارد از جمله اغماءبااحتياط فراوان مصرف گردد.
2 ـ
در مسموميت بااسيدها و مواد قلياييقوي بااحتياط فراوان و با در نظر گرفتنشرايط
بيمار بايد استفاده شود.
عوارض جانبي: علائم مصرف بيش از حدعبارتند از
اسهال، تهوع و يااستفراغ مداوم،كرامپ معده، اشكال در تنفس، خستگيغيرعادي
و سفتي عضلات. در صورتجذب، دارو داراي اثرات قلبي
است.
تداخلهاي داروئي: ذغال فعال شده شربتايپكا را
جذب كرده و اثر قيآور آن راكاهش ميدهد. اگر استفاده هر دو داروضرورت داشته
باشد ذغال فعال پس ازاستفراغ ناشي از ايپكا داده شود. مصرفداروهاي
ضداستفراغ اثر آن را كاهشميدهد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ از مصرف همزماندارو با شير يا نوشابههاي گازدارخودداري
شود.
2 ـ
ذغال فعال شده فقط پس از بروزاستفراغ بهدنبال مصرف شربت ايپكامصرف
شود.
مقدار
مصرف:
بزرگسالان: بهعنوان قيآور، مقدار 30ـ 15ميليليتر
همراه بايك ليوان آب مصرفشود. ميتوان پس از 30 دقيقه يك مقدارواحد ديگر
مصرف نمود ولي در صورتعدم استفراغ بايد شستشوي معده
انجامگيرد.
كودكان: باسن 12ـ6 ماه 10ـ5 ميليليتر،همراه با
نصف ليوان آب و در كودكان12 ـ1 سال مقدار 15 ميليليتر همراه بايكليوان آب
مصرف شود.
اشكال دارويي:
Syrup:
0.14% Total Alkaloids
Glycerin
Bisacodyl
Lactoluse
Magnesium Hydroxide
Sorbitol Mineral Oil
در
حال حاضر پنج نوع ملين وجود دارد:
1 ـ
ملينهاي حجيمكننده
2 ـ
ملينهاي تحريككننده
3 ـ
نرمكنندههاي مدفوع
4 ـ
ملينهاي اسموتيك
5 ـ
محلولهاي تميزكننده دستگاه گوارش
قبل
از تجويز مسهلها بايد مشخص شودكه فرد دچار يبوست است و اين عارضهناشي از
يك بيماري پس زمينه تشخيصداده شده نباشد. يبوست يعني عبور مدفوعسفت در
زماني طولانيتر از حد معمولاجابت مزاج در روده بيمار بهطوريكهمنجر
بهناراحتي فرد بيمار گرديده باشد.علاوه بر اين ملينها در مواردي كه
يبوستبهدليل استفاده از دارو ايجاد گرديده است،در مواردي كه پس از
استفاده از داروهايضدكرم نياز بهتخليه است و همچنين پيشاز جراحيهاي
دستگاه گوارش استفادهميگردد.
در
كودكان شيرخوار و همچنين دركودكاني كه رژيمغذايي آنها فاقد فيبرهايغذائي و
مايعات باشد، احتمال دارد كهتعداد دفعات اجابت مزاج بهطور طبيعيكاهش يابد.
عدم دفع مدفوع بيش از سهروز معمولا ميتواند موجب سفتي، درد واسپاسم در
هنگام دفع گردد و ضمنبهتدريج موجب عادت دستگاه گوارشبهپاسخ دهي
نسبت بهحجم مدفوع گردد.اگر مقادير مايعات و فيبرهاي غذائي جهتايجاد پاسخ
اجابت مزاج كافي نباشد، دراين صورت احتمالا ملينهاي اسموتيكمانند لاكتولوز
و يا ملينهاي حجيمكنندهمفيد خواهند بود. در مواردي كه بيماربهملينهاي
اسموتيك و حجيمكننده مدفوعپاسخ نميدهد، در اين صورت ميتوان ازملينهاي
محرك استفاده كرد. البته درصورت وجود انسداد اين ملينها
مشكلزاميباشند.
مكانيسم اثر: ملينهاي حجيمكننده مدفوعاز طريق
جذب آب باعث افزايش حجم ورطوبت مدفوع ميشوند و در نتيجه باعثتحريك
حركات دودي روده ميشوند.ملينهاي نرمكننده باكاهش كشش سطحيباعث افزايش
نفوذپذيري آب بهداخلمدفوع و سپس نرم شدن مدفوع ميگردند.ملينهاي
اسموتيك باافزايش فشار اسمزيدر روده باعث جذب مايعات و انبساطكولون
ميگردند و در نتيجه حركات دوديروده افزايش مييابد. ملينهاي محركباتحريك
مستقيم جداره روده باعثافزايش حركات دودي ميگردند و بههميندليل از جذب
بيش از حد مايعات موجود درروده نيز جلوگيري بهعمل ميآورند.ملينهاي بااثر
>لغزندهساز< معمولاباتشكيل لايههاي غيرقابل اختلاط باآب برروي سطح
مدفوع موجود در رودهقرارگرفته باعث احتباس آب در
مدفوعميگردند.
موارد
مصرف: ملينهاي حجيمكننده دربيماراني كه كولوستومي، ايلئوستوميشده يا
هموروئيد، فيستول، اسهال مزمن وكولون تحريكپذير دارند، بهكار ميرود.همراه
با اين نوع ملينها بايد مقاديرمتناسبي مايعات مصرف گردد تا از انسدادروده
جلوگيري بهعمل آيد.
ملينهاي بااثر لغزندهساز از
جمله
پارافين مايع بهصورت خوراكي دربيماران مبتلا به
هموروئيد مصرفميشوند و بعضي از انواع نيز مانندگليسرول ميتواند بهصورت
شيافمصرف گردد.
ملينهاي اسموتيك مثل املاح منيزيم درمواردي كه
نياز است محتويات رودهبهسرعت تخليه گردد، استفاده
ميگردند.
موارد
منع مصرف: بهطوركلي هيچ يك ازملينها در موارد زير نبايد مصرف
شوند:آپانديسيت يا نشانههاي آن، خونريزيركتوم با علت نامشخص نارسايي
احتقانيقلب يا زيادي فشارخون، ديابت، تراكممدفوع و انسداد
روده
نكات
قابل توصيه: 1 ـ بهطور كلي از مصرفملينها بايد خودداري كرد، مگر اين
كهيبوست موجب بدتر شدن شرايط بيمار(بويژه مبتلايان به آنژين صدري يا
احتمالبروز خونريزي ركتوم) شود.
2 ـ
بهطور كلي از مصرف ملينها دركودكان بايد خودداري كرد، مگر اين كهتوسط پزشك
تجويز شده باشد.